MuseScore 4 Erişilebilir El Kitabı 9. Bölüm

Sevgiyle merhabalar,

Değerli Bilişim Bülteni Okurları,

2026 yılının ilk sayısında da sizlerle birlikte olabilmenin mutluluğuyla, hepinizi saygıyla selamlıyoruz.

Yazı dizimizin dokuzuncusunda:

• Şarkı Sözü Ekleme,
• Şarkı Sözü Silme,
• Eser İçinde Ölçü Göstergesini Değiştirme ve
• Donanım Belirtme.

Konularına birlikte göz atacağız.

O halde, sözü daha fazla uzatmadan “Şarkı Sözü Ekleme” başlığıyla içeriğimize başlayalım:

23. Şarkı Sözü Ekleme

Yazdığımız eserin şarkı sözlerini çok rahat bir şekilde ekleyebiliyoruz.

Gelin nasıl şarkı sözü ekleyebileceğimize birlikte bakalım:

Daha dün annemizin şarkısının ilk iki ölçüsünü yazdığımızı varsayalım.

Notaları:

do, do, sol, sol, la, la,sol şeklinde yazılırken sözleri de:

da, ha, dün, an, ne, mi, zin şeklinde yazılacak.

Her hece bir notanın altına gelecek. Buyurun birlikte yazalım:

İlk önce N harfine basıp nota giriş kipine geçerek notalarımızı yazıyoruz.

Ardından da sol ok tuşu ile ilk notanın üzerine geliyor ve CTRL+L kısayol tuşuyla şarkı sözü yazma modunu açıyoruz.

da hecesini yazarak boşluk tuşuna basıyor ve bir sonraki notaya geçmiş oluyoruz.

Ha hecesini yazıyor ve boşluk tuşu ile bir sonraki notaya geçiyoruz.

Dün hecesini yazıyor ve boşluk ile bir sonraki notaya geçiyoruz.

An hecesini yazıyor ve boşluk ile bir sonraki notaya geçiyoruz.

ne hecesini yazıyor ve boşluk tuşu ile bir sonraki notaya geçiyoruz.

mi hecesini yazıyor ve boşluk tuşu ile bir sonraki notaya geçiyoruz.

zin hecesini yazıyor ve Escape ile çıkarak yazdıklarımızı kontrol edebiliyoruz.

Bu alanda da unutmamamız gereken konu:

Enter ile satır başı, boşluk ile de bir sonraki notaya geçildiğidir.

Da hecesini yazıp Enter tuşuna bastığımızda program aynı vuruşta kalıyor. Lakin hemen da hecesinin altında yazdığımızı ekliyor.

Tire işaretine bastığımızda da imleç sonraki notaya gidiyor.

Shift+Boşluk çubuğu bir önceki notaya dönüyor.

Normal ve Nota giriş kipleri olmak üzere, her iki kipte de söz yazabiliyoruz.

CTRL+L tuşlarına bastığımızda, ilgili pencere açılmadan önce imleç neredeyse o yerde odaklanmış olarak karşımıza geliyor.

Yani, dördüncü ölçü ve üçüncü vuruşun üzerindeyken CTRL+L tuşuna bastığımızda aynı ölçü ve vuruş üzerinden söz yazmaya başlayabiliyoruz.

Ayrıca, Normal kip veya nota giriş kipinde Sol/Sağ yön tuşları ile dolaştığımızda NVDA, nota adını, süresini ve şarkı sözünü seslendirecektir.

İpucu: Bir eserdeki bütün şarkı sözlerini panoya kopyalamak istersek:

Araçlar menüsünden "Şarkı Sözünü panoya Kopyala" Seçeneğini kullanabiliriz.

24. Şarkı Sözü Silme

Eserimize şarkı sözü ekledik. Lakin bir yerde hata yaptığımızı fark ettik.

O halde bu hatalı yeri nasıl silip doğrusunu yazacağımıza birlikte bakalım:

Eski sürümde ve bu sürümde geçerli olan aşağıdaki yolun yanı sıra, yeni sürümde çok kolay bir yol daha bizleri bekliyor.

Önce iki sürümde de geçerli yola bakalım:

İlk olarak hatalı söz yazılan notanın üzerine sağ veya sol yön tuşları ile geliyoruz.

Ardından CTRL+L tuşları ile söz yazma alanını açıyoruz.

Bir defa yukarı ok tuşuna basıyoruz.

Bu durumda NVDA bize yazdığımız söz hecesini okuyor.

Delete tuşuna basarak hatalı heceyi silip, doğrusunu yazıyor ve Escape tuşu ile söz yazma alanını kapatıyoruz.

Birden fazla hatalı yer varsa:

Heceler arasında sol, sağ ok tuşları ile gezebiliyor ve üzerine geldiğimiz heceyi Delete tuşu ile silebiliyoruz.

İkinci yol ise:

ALT tuşuna basılı tutarken, sağ/sol yön tuşlarını kullanarak silmek veya düzeltmek istediğimiz hecenin üzerine geliyor ve F2 tuşuna basarak yazma alanını açıyoruz.

Burada bulunan heceyi siliyor, yenisini yazıyor ve Escape tuşu ile bu alandan çıkıyoruz.

Bir örnekle açıklamaya çalışalım:

Da ha dün sözlerini yazarken, da fa dün yazdığımızı var sayalım.

ALT tuşuna basılı tutarken, sağ ok ile nota adından sonra gelen fa şarkı sözü hecesinin üzerine geliyoruz.

F2 tuşuna basarak düzenleme alanını etkin hale getiriyoruz.

fa hecesini siliyor ve yerine ha yazıyoruz.

Son olarak da Escape tuşuna basarak eserimize dönüyoruz.

Bu durumda: Da ha dün yazıldığını ve hatanın düzeldiğini görmüş oluruz.

Eserde bulunan bütün şarkı sözlerini silmek istersek:

1. ALT tuşuna basılı tutarken, sağ ok tuşu ile ilk şarkı sözü hecesinin üzerine geliyoruz.

2. Klavyemizde bulunuyorsa, "Uygulama" tuşuna, yoksa Shift+F10 tuşlarına basarak içerik menüsünü açıyoruz.

3. Seçiniz menü öğesinin üzerine geliyor ve sağ ok ile alt menüsünü açıyoruz.

4. "Benzer" Adlı seçeneğin üzerinde Enter tuşuna basıyoruz. Artık tüm şarkı sözleri seçili hale geldi.

5. Son olarak, Delete tuşuna basıyoruz.

Böylece, eserdeki bütün sözler silinmiş ve sadece notalar kalmış oluyor.

25. Eser İçinde Ölçü Göstergesini Değiştirme

Bir eser içinde başladığımız usul sayısından farklı bir usul sayısı ile eserimize devam edebiliriz.

Usul sayısı, MuseScore 4 sürümünden itibaren Ölçü göstergesi olarak adlandırılıyor.

Eserimizde ilk 16 ölçünün 4/4 (dört dörtlük), sonraki dört ölçünün de 9/8 (dokuz sekizlik) olduğunu varsayalım.

1. İlk 16 ölçümüzü yazıyoruz.

2. 17. ölçüye geldiğimizde N harfine basarak Nota giriş kipi modunda olduğumuzdan emin oluyoruz.

3. Shift+F9 tuşlarına basarak ana palet penceresini açıyoruz.

4. Ağaç görünümünde aşağı ok tuşu ile Ölçü Göstergeleri seçeneğini buluyoruz.

5. Bir defa Shift+Sekme tuşlarına basarak karşımıza gelen listeden Ölçü Göstergesi: 9/8 süre seçeneğini ok tuşları ile seçiyor ve Enter tuşuna basıyoruz.

Artık eserimizin ilk 16 ölçüsünün Ölçü Göstergesi: 4/4 süre, 17. ölçüsünden itibaren de Ölçü Göstergesi: 9/8 süre seçeneğine sahip olduğunu görebiliriz.

Diyelim ki, 33. ölçüden sonra tekrar 4/4 ölçü göstergesine dönmek istiyoruz. Bu durumda yukarıdaki işlemleri tekrarlayarak bu sefer listeden 4/4 seçeneğini seçip Enter tuşuna basmamız yeterli olacaktır.

Ölçü listesinde bulunmayan bir ölçüyü de ekleyebiliriz.

Bunun için:

1. Shift+F9 tuşlarına basarak ana palet penceresini açıyoruz.

2. Ağaç görünümünde aşağı ok tuşu ile Ölçü Göstergeleri seçeneğini buluyoruz.

3. Bir defa Sekme tuşuna basarak ilk seçim kutusuna geliyor ve istediğimiz değeri seçiyoruz. Biz, 8 seçtik.

4. Bir defa Sekme tuşuna basarak ikinci seçim kutusuna geliyor ve yine bir değer seçiyoruz. Biz, yine 8 seçtik.

5. Sekme tuşuna basarak Ekle düğmesinin üzerine geliyor ve Enter ile onaylıyoruz.

6. NVDA, Ölçü Göstergesi: 8/8 süre seçeneğini bize okuyor.

Ekle düğmesinden hemen sonra gelen liste alanında 8/8 ölçüsünün de eklenmiş olduğunu görürüz.

MuseScore 4 sürümünde, eklediğimiz ölçü göstergelerinin de NVDA tarafından seslendirildiğini belirtmek isteriz.

26. Donanım Belirtme

MuseScore 4, varsayılan partisyon seçili olarak açıldığında, Do Majör/La Minör tonu yani donanımı seçili olarak geliyor.

Bu nedenle, yazdığımız bütün notalar, hiçbir değiştirici işaret almadan natürel şekilde yazılıyor.

Herhangi bir sese arıza eklemek istediğimizde:

İlgili notayı yazıyor, diyez için bir defa yukarı ok ve bemol için de aşağı ok tuşuna basarak yarım ton kaydırarak gerekli değiştirici işareti elde etmiş oluyoruz.

Eser içerisinde, dilediğimiz kadar farklı donanımlar ekleyerek, uğraşmaya gerek kalmadan seçtiğimiz tona bağlı değiştirici işaretlerin otomatik olarak eklenmelerini sağlayabiliyoruz.

Örneğin: Sol Majör/Mi Minör donanımını eklediğimizde, F notasını her yazdığımızda F diyez olarak yazıldığını görebiliyoruz.

Şimdi, eser içerisinde farklı bir donanımı nasıl ekleyebileceğimize bakalım:

1. MuseScore uygulamasını açıyor ve varsayılan donanım olan Do Majör/La Minör tonunda ilk 16 ölçüyü yazıyoruz.

2. Sağ/Sol yön tuşlarını kullanarak 17. ölçünün başına geliyoruz. CTRL+F ile açtığımız Bul alanına 17 yazıp Enter tuşuna basarak da gidebiliriz.

3. Shift+F9 tuşlarına basarak, Ana Palet iletişim kutusunu açıyoruz.

4. Bir defa aşağı ok tuşuna basıyor ve Donanımlar seçeneğinin üzerine geliyoruz.

5. Dört defa Sekme tuşuna basıyor ve metin olarak seslendirilen alandan istediğimiz donanımı seçiyoruz. Biz, Donanım Sol Majör/Mi Minör seçtik.

6. Donanım Sol Majör/Mi Minör seçeneğinin üzerinde Enter tuşuna bir defa basıyor ve iletişim kutusunu Escape ile kapatıyoruz.

Artık, ilk 16 ölçünün Do majör/La Minör ve 17. ölçüden itibaren de Sol Majör/Mi Minör donanımlarının eserimizde olduğunu görebiliriz.

Eğer belli ölçüden sonra tekrar Do Majör veya başka bir tona dönmek istersek:

Yukarıda saydığımız maddeleri tekrar ederek dilediğimiz bir donanımı seçebiliyor ve eseri yazmaya devam edebiliyoruz.

Türk müziği işaretlerini veya baştan seçtiğimiz donanım içerisinde bulunmayan farklı bir işaret eklemek istiyorsak:

Shift+F9 ile Ana Palet iletişim kutusunu açıyoruz.

Ağaç görünümü üzerinde aşağı ok tuşuna basarak donanımları seçiyoruz.

Bir defa Shift+Sekme basarak onlarca işaretin bulunduğu bir liste alanına erişiyoruz.

Yön tuşlarını kullanarak, Mücenneb, küçük mücenneb koma dört diyez koma ve diğer işaretlerden dilediğimizin üzerine geliyoruz.

Eklemek için Enter tuşuna basıyoruz.

Önemli not: MuseScore 3, Türk müziği işaretleri eklenmişse dahi eseri çalarken onları yok sayıyor.

Sadece görsel olarak eklenmiş oluyorlar.

Lakin, MuseScore 4 sürümüyle birlikte gelen VST 3 desteği ve varsayılan olarak sunulan Basic (Temel Ses paketi) seslerde de eklenen komalı sesler duyulabiliyor.

Ayrıca, ilgili Türk müziği işaretlerini eser başına değil, bir nota üzerine eklemeyi başardık.

Eser başına erişilebilir olarak ekleme yolunu henüz bulamadık.

Kıymetli Arkadaşlar,

Bu bölümdeki bilgilerin, işlerinizi kolaylaştırmasını diliyor ve hepinizi huzur dolu bir yıl diliyoruz.

Saygılarımla,

Umut KORKMAZ